Vướng mắc xử phạt hành chính lĩnh vực thủy sản

Trangtinphapluat.com giới thiệu tới bạn đọc những bất cập trong quá trình thi hành Nghị định số 38/2024/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 301/2025/NĐ-CP ngày 17/11/2025 của Chính phủ về  xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản.

 1. Về hành vi vi phạm:

Một số hành vi phát sinh trong thực tiễn quản lý nghề cá, đặc biệt trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) chưa được quy định đầy đủ hoặc chưa được lượng hóa cụ thể trong Nghị định, các hành vi liên quan đến quản lý, vận hành thiết bị giám sát hành trình (VMS); trách nhiệm của đơn vị cung cấp dịch vụ; hành vi không chấp hành yêu cầu xác minh, cung cấp dữ liệu; một số hành vi trong nuôi trồng thủy sản, tàu phục vụ nuôi trồng thủy sản; hoạt động giám sát khai thác thủy sản; hoạt động bảo vệ nguồn lợi thủy sản còn thiếu chế tài trong lĩnh vực đồng quản lý; một số thuật ngữ còn mang tính định tính, chưa được làm rõ nội hàm, dẫn đến cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất giữa các địa phương như:

+ Xác định trách nhiệm đối với những trường hợp không xác định được thuyền trưởng tàu cá, tàu phục vụ nuôi trồng thủy sản theo sổ danh bạ thuyền viên hoặc không có sổ danh bạ thuyền viên;

+ Trường hợp tàu cá, tàu phục vụ nuôi trồng thủy sản là phương tiện vi phạm hành chính mà chủ tàu đã chuyển giao quyền quản lý, điều hành tàu thông qua các giao dịch dân sự như cho thuê, cho mượn, ủy quyền hoặc mua bán nhưng chưa đăng ký … làm ảnh hưởng đến hiệu lực quản lý nhà nước và hiệu quả trong xử lý, răn đe, phòng ngừa vi phạm.

2. Về kỹ thuật xây dựng văn bản:

Một số điều, khoản trong Nghị định còn có cấu trúc phức tạp, chưa thực sự hợp lý; nội dung mô tả hành vi dài, gộp nhiều hành vi có tính chất khác nhau trong cùng một khoản (như quy định tại Điều 20, Điều 35…) gây khó khăn trong việc xác định chính xác hành vi vi phạm để áp dụng chế tài; Một số quy định chưa rõ giữa hành vi vi phạm và hậu quả của hành vi; chưa bảo đảm tính logic, hệ thống giữa các điều khoản.

3. Về mức phạt tiền

Về mức tiền phạt và nguyên tắc phân định trách nhiệm theo mức phạt tiền còn dẫn chiếu chưa cụ thể dẫn đến khó khăn trong việc tổ chức thực hiện của các địa phương như tại khoản 4 Điều 20 Nghị định số 38/2024/NĐ-CP … Ngoài ra, việc phân định mức phạt theo chiều dài tàu cá trong một số trường hợp còn mang tính cơ học, chưa phản ánh đầy đủ mức độ nguy hiểm của hành vi. Đối với một số hành vi (như mất kết nối thiết bị giám sát hành trình), quy định hiện hành chưa phân hóa rõ mức độ vi phạm theo thời gian, tính chất tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần, dẫn đến việc áp dụng chế tài chưa thật sự bảo đảm phù hợp với nguyên tắc tương xứng giữa hành vi và mức tiền phạt.

4. Phân định thẩm quyền xử phạt

Về phân định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính giữa các lực lượng (Kiểm ngư, Công an, Ủy ban nhân dân các cấp…) trong một số trường hợp còn chưa thật sự rõ ràng, còn chồng chéo dẫn đến việc trùng lặp về thẩm quyền xử lý vụ việc trong một số trường hợp.

5. Hình phạt bổ sung và khắc phục hậu quả

Về hình thức xử phạt bổ xung và biện pháp khắc phục hậu quả, bảo đảm thi hành quyết định xử phạt: còn có nội dung chưa phân định rõ, còn nhầm lẫn, Một số biện pháp khắc phục hậu quả chưa được quy định cụ thể, đặc biệt trong xử lý tang vật là tàu cá, ngư cụ; chưa có cơ chế gắn kết chặt chẽ giữa việc chấp hành quyết định xử phạt với điều kiện xuất bến, cấp hoặc gia hạn giấy phép.

6. Liên quan IUU và một số nội dung khác

– Hạn chế trong xử lý vi phạm liên quan IUU và thiết bị giám sát hành trình do chưa quy định rõ tình tiết tăng nặng đối với hành vi mất kết nối nhiều lần trong một chuyến biển, chưa quy định xử phạt đối với thuyền trưởng khi có hành vi vi phạm và chưa làm rõ cơ chế xác định trách nhiệm khi không xác định được thuyền trưởng, chưa quy định đầy đủ việc xử lý hành vi tháo gỡ, tàng trữ, vận chuyển trái phép thiết bị giám sát hành trình.

– Một số quy định tại Nghị định chưa thực sự đồng bộ với pháp luật về thuỷ sản sau khi được sửa đổi, bổ sung thời gian qua (Luật 146/2025/QH15, Nghị định số 41/2026/NĐ-CP, các thông tư của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định chi tiết thi hành Luật) …

– Hạn chế về nguồn lực, cơ sở hạ tầng và trang thiết bị để thực hiện nhiệm vụ xử lý vi phạm. Kinh phí chi cho hoạt động tuần tra, kiểm soát, tập huấn và truyền thông còn hạn chế.

Rubi